Polska zatrzyma się w Godzinę „W”

W sobotę 1 sierpnia miną 82 lata od wybuchu Powstania Warszawskiego. Najważniejszym momentem obchodów będzie Godzina „W”. Punktualnie o godz. 17 zatrzyma się ruch uliczny, zabrzmią syreny, a uczestnicy uroczystości oddadzą hołd powstańcom i cywilnym mieszkańcom stolicy.

Główne obchody w Warszawie

Uroczystości odbędą się m.in. przed pomnikiem Gloria Victis na Powązkach Wojskowych, przy pomniku Polskiego Państwa Podziemnego i Armii Krajowej oraz na Cmentarzu Powstańców Warszawy. Wieczorem, o godz. 20.30, na placu Piłsudskiego po raz 20 zabrzmią „(Nie)zakazane piosenki”, śpiewane wspólnie przez tysiące osób.

Pamięć nie ograniczy się do stolicy

Chociaż centrum obchodów pozostaje Warszawa, uroczystości przygotowano w całej Polsce. W Krakowie o godz. 17 uczestnicy zgromadzeni na Rynku Głównym uczczą powstańców minutą ciszy. Następnie w Bazylice Mariackiej odprawiona zostanie msza, a przed Grobem Nieznanego Żołnierza na placu Matejki odbędzie się uroczystość z udziałem wojska.

W Lublinie na placu Litewskim wystąpią artyści Opery Lubelskiej. Koncert „Jeszcze słychać śpiew – Lublin Powstańcom Warszawy” rozpocznie się o godz. 19:15 i będzie jednocześnie nawiązywał do prowadzonej w 1944 roku na Lubelszczyźnie akcji „Burza”.

W Rzeszowie o godz. 17 zaplanowano apel przed pomnikiem żołnierzy Armii Krajowej Podokręgu „Rzeszów”, a godzinę później rozpocznie się koncert połączonych chórów, orkiestry i solistów. Uroczystości odbędą się również między innymi we Wrocławiu, Kielcach, Białymstoku, Gdańsku i wielu innych miastach i gminach.

Pierwsze strzały padły przed godz. 17

Choć symbolicznym początkiem powstania pozostaje godz. 17, pierwsze starcie nastąpiło znacznie wcześniej. Około godz. 13:50 na Żoliborzu grupa powstańców transportująca broń natknęła się na niemiecki patrol. Doszło do strzelaniny, która wyprzedziła Godzinę „W”.

Licząc od pierwszych strzałów na Żoliborzu do zaprzestania walk wieczorem 2 października, powstanie trwało około 89 620 minut, czyli 1494 godziny i 10 minut. Najczęściej mówi się jednak po prostu o 63 dniach walk.

Ponad 116 tys. listów w walczącym mieście

Jednym z najbardziej niezwykłych przedsięwzięć powstańczej Warszawy była Harcerska Poczta Polowa. Młodzi listonosze przenosili wiadomości pomiędzy dzielnicami, często przechodząc przez ostrzeliwane ulice, piwnice, barykady i kanały.

Tylko 13 sierpnia dostarczyli około 10 tys. przesyłek. Według informacji opublikowanej w powstańczej prasie do 1 września Poczta Polowa rozprowadziła 116 317 listów. Wiadomości musiały być krótkie – zwykle mogły zawierać najwyżej 25 słów i podlegały wojskowej cenzurze.

Fotografowie pozostawili świadectwo walk

Ważnym motywem tegorocznych obchodów jest fotografia. W plenerowej galerii przy Łazienkach Królewskich zostanie pokazana wystawa „Fotograf na wojnie. 36 klatek”. Złoży się na nią 36 zdjęć wykonanych przez fotografów Armii Krajowej, a także dokumenty, legitymacje i pamiątki należące do powstańczych reporterów.

Muzeum organizuje również konkurs „Pamięć «W» kadrze” imienia Eugeniusza Lokajskiego „Broka”. Lokajski był przed wojną wybitnym lekkoatletą i olimpijczykiem, a podczas powstania żołnierzem oraz fotografem. Zdjęcia wywoływał w mieszkaniu swojej siostry, która przechowała negatywy. Zginął 25 września 1944 roku pod gruzami zbombardowanego domu przy ul. Marszałkowskiej.

Obchody potrwają dłużej niż jeden dzień

Rocznicowy program nie zakończy się 1 sierpnia. Dzień później odbędzie się rodzinna gra „Labirynt ’44”, oparta na autentycznych relacjach świadków. Jej tematem będzie codzienne życie mieszkańców walczącego miasta – poszukiwanie bliskich, zdobywanie żywności i próby zachowania namiastki normalności.

Na 5 sierpnia zaplanowano Marsz Pamięci poświęcony cywilnym ofiarom powstania. Podczas przejścia w kierunku Cmentarza Powstańców Warszawy odczytywane będą nazwiska zamordowanych mieszkańców stolicy. Cały cykl uroczystości zakończy się 2 października, w rocznicę zakończenia walk.