Jak współcześnie zagrać barokowe kompozycje? O premierze "Ad Sacrum Pelplinum"

To właściwie kolejny etap prac nad dokumentacją i wykonawstwem muzyki ze zbiorów pelplińskich cystersów. Już 15 sierpnia w bazylice katedralnej w Pelplinie odbył się koncert o tej samej nazwie. 

Koncert jest tylko częścią tego projektu. Głównym wydarzeniem jest nagranie płyty w sposób niezwykle profesjonalny z uwzględnieniem miejsca, czyli bazyliki. Wszystko to na podstawie wniosków do Ministerstwa Kultury, który wspólnie z Miejskim Ośrodkiem Kultury [w Pelplinie - przyp. red.] składaliśmy dwa lata temu.

- mówił na naszej antenie Paweł Hulisz, dyrektor artystyczny projektu

Album jest kontynuacją działań podjętych w 2024 roku przy wydaniu płyty "Bonum est nos hic esse" [z łac. "Dobrze nam tu być"]. Wówczas miejscowość świętowała 750-lecie przybycia Cystersów do Pelplina. Jak wspominał podczas audycji Piotr Łaga, dyrektor MOK-u, inicjatywa wyszła od miejscowego regionalisty Bogdana Badzionga. Obecny sekretarz gminy Pelplin znalazł w archiwach XVIII-wieczne zapisy nutowe, po czym skontaktował się z Huliszem - absolwentem gdańskiej i bydgoskiej akademii muzycznej, zajmującym się m.in. opracowywaniem starodruków muzycznych. Na płycie sprzed dwóch lat możemy usłyszeć specjalnie zrekonstruowaną pieśń o św. Bernardzie. Współpracownik Teatru Muzycznego w Gdyni skomponował też muzykę do XVI-wiecznego tekstu dawnego hymnu Pelplina.

To jest właśnie zadanie instytucji kultury. [...] Naszym zadaniem jest właśnie promocja dziedzictwa kulturalnego, tego lokalnego, miejscowego. Staramy się to robić wspólnie we współpracy z diecezją pelplińską i Kociewskim Centrum Kultury. [...] To jest też [...] nasze zobowiązanie wobec potomnych. [...] Staramy się to robić, żeby obecne pokolenie poznało, jak wyglądało życie. Jak wygląda to dziedzictwo, które pozostawili po sobie cystersi i w ogóle poprzednie pokolenia.

- przekonywał Łaga

Żywa lekcja muzyki

Jak czytamy na stronie MOK-u, źródłem repertuaru "Ad Sacrum Pelplinum" jest kolekcja rękopiśmiennych zapisów nutowych z XVIII i pierwszej połowy XIX wieku, związanych z działalnością muzyczną dawnego opactwa cysterskiego w Pelplinie. Zbiór został opisany i skatalogowany przez muzykolożkę Ewę Hauptman-Fischer w publikacji „Osiemnastowieczne muzykalia opactwa cysterskiego w Pelplinie. Katalog i omówienie zbioru”.  

Goście Radia Tczew odpowiadają z kolei za przygotowanie oraz realizację całego przedsięwzięcia. Piotr Łaga w kwestiach organizacyjnych i finansowych, zaś Paweł Hulisz ponownie za opracowanie muzyczne. Jak tłumaczyli w naszym studiu, repertuar utrwalony na płycie obejmuje kompozycje z okresu późnego baroku. To utwory takich kompozytorów, jak Antonio Bencini, Eugeniusz Elstner oraz Urban Müller. Nagrane dzieła to muzyka liturgiczna - msze, nieszpory oraz offertoria. Pierwotnie wykonywane były przez klasztorną kapelę konwentową działającą pod nazwą Beata Virgo Maria de Pelplino. 

Podczas prac nad projektem grupa muzyków nagrywała dźwięk we wnętrzu bazyliki katedralnej. Artyści chcieli w ten sposób wykorzystać naturalną akustykę obiektu, pod który przed laty tworzono kompozycje. 

Bez problemu wykorzystywaliśmy kopie instrumentów barokowych i strój historyczny, który jest przypisywany okresowi baroku [...] Instrumenty były wykorzystane zgodnie z tak zwanym ruchem historycznie poinformowanym. Dobraliśmy wszystkie elementy, w taki sposób, żeby spełniały warunki najbardziej możliwie realistycznego wykonania i realizacji nagrania muzyki z tamtego okresu.

- opowiadał Hulisz

Za reżyserię i realizację nagrań odpowiadał Jakub Garbacz z firmy Ars Sonora. W nagraniach wzięli udział soliści:

• Ingrida Gápová (sopran)
• Artur Plinta (kontratenor - solo)
• Aleksander Rewiński (tenor)
• Piotr Pieron (bas) 

Z kolei skład zespołu instrumentalnego (współczesnego B.M.V. de Pelplino) utworzyli, poza grającym na trąbce Pawłem Huliszem: 

• Radosław Kamieniarz (skrzypce I, koncertmistrz)
• Aleksandra Pilarska (skrzypce II)
• Magdalena Król (altówka)
• Bartosz Kokosza (wiolonczela)
• Michał Bąk (kontrabas)
• Andrzej Szadejko (pozytyw)
• Filip Pysz (trąbka II)
• Paweł Szewczyk (kotły)
• Marek Niewiedział (I obój)
• Agnieszka Mazur (II obój)
   

Na okładce krążka wydawca umieści fragment obrazu gdańskiego malarza Andrzeja Stecha „Wesele w Kanie Galilejskiej”. Jest on widoczny na krużgankach pelplińskiej katedry. Płyta w formie digibooka będzie dostępna w Miejskim Ośrodku Kultury w Pelplinie. "Ad Sacrum Pelplinum" zostanie również udostępniona w serwisach streamingowych oraz na YouTube. Wydaniu albumu towarzyszyć będzie making-off z ujęciami z wnętrza bazyliki zrealizowanymi z użyciem drona. Na efekt końcowy przyjdzie nam czekać już niedługo. Płyta powinna pojawić się jeszcze w listopadzie.
 

Zapraszamy do wysłuchania rozmowy z Piotrem Łagą i Pawłem Huliszem o przygotowaniach do nagrania płyty, rekonstrukcji muzycznej, czy misji szerzenia wiedzy o lokalnych kompozycjach: