Fizjoterapia uroginekologiczna to nie temat tabu

Uroginekologia dla każdej kobiety: Od planowania ciąży po endometriozę

Fizjoterapia uroginekologiczna to jedna z najdynamiczniej rozwijających się gałęzi fizjoterapii w Polsce. Choć jeszcze kilkanaście lat temu wiedza na jej temat była znikoma, dziś coraz więcej kobiet zdaje sobie sprawę, jak wielki wpływ na codzienne funkcjonowanie mają mięśnie dna miednicy. Jak podkreśla Alicja Pyla, wsparcie uroginekologiczne nie jest zarezerwowane jedynie dla wybranej grupy pacjentek – to propozycja dla kobiet na każdym etapie życia.

Uroginekologia może wspomóc kobietę na każdym etapie jej życia – nawet w momencie, kiedy zaczyna myśleć o ciąży. Przychodzą panie, żeby taką konsultację odbyć i sprawdzić, jak dno miednicy pracuje. Bardzo nas to cieszy, bo pokazuje, jak duża zmiana świadomości ciała następuje w Polsce.

- Alicja Pyla, fizjoterapeutka uroginekologiczna

Do gabinetu trafiają pacjentki planujące ciążę, kobiety w ciąży zmagające się z przeciążeniowymi bólami kręgosłupa i miednicy, panie w okresie poporodowym (zarówno po porodzie siłami natury, jak i po cięciu cesarskim), kobiety po operacjach ginekologicznych oraz pacjentki z endometriozą. To właśnie ta ostatnia grupa stanowi obecnie przeważającą część pacjentek w codziennej praktyce uroginekologicznej.

Przełamywanie tabu i czas na szczery wywiad

Rozwój uroginekologii wiąże się ze stopniowym przełamywaniem wstydu społecznego. Jeszcze 8–9 lat temu wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego była rzadkością, a pacjentki odczuwały duży opór przed badaniem ginekologicznym czy badaniem per rectum, które służy precyzyjnej ocenie stanu mięśni.

Kiedy otworzyłam swój gabinet około 8 lat temu, świadomość była na pewno mniejsza niż teraz. Umawiały się pojedyncze osoby i cieszyłam się, gdy w tygodniu zapisało się pięć pacjentek. Dzisiaj grafik tworzy się na trzy miesiące do przodu.

- Alicja Pyla, fizjoterapeutka uroginekologiczna

Jednym z fundamentów skutecznej terapii uroginekologicznej jest gruntowny wywiad medyczny. W przeciwieństwie do standardowej wizyty ginekologicznej w ramach NFZ, która nierzadko trwa zaledwie od 6 do 15 minut, pierwsza konsultacja u fizjoterapeuty uroginekologicznego opiera się na dłuższej rozmowie.

Na pierwszym spotkaniu bardzo dużo rozmawiamy. Z samego wywiadu jestem w stanie dowiedzieć się niezwykle dużo. Często jest tak, że na pierwszej wizycie rozmawiamy nawet pół godziny. W przypadku endometriozy pacjentki bywają niewysłuchane w gabinetach lekarskich z powodu braku czasu, dlatego tak długa rozmowa jest im bardzo potrzebna.

- Alicja Pyla, fizjoterapeutka uroginekologiczna

 Codzienne nawyki pod lupą

W procesie terapeutycznym niezwykle ważną rolę odgrywa zaangażowanie samej pacjentki oraz zmiana codziennych nawyków ruchowych. Praca tzw. tłoczni brzusznej – czyli ciśnienia w jamie brzusznej – wywiera stały nacisk na mięśnie dna miednicy podczas zwykłych czynności, takich jak kaszel, kichanie, korzystanie z toalety czy podnoszenie przedmiotów.

W tak zwanych nawykach codziennych, które określamy w cudzysłowie jako 'pierdoły', tkwią bardzo powtarzalne wzorce, które mogą utrudniać funkcjonowanie organizmu. Sama praca tłoczni brzusznej bardzo wpływa na dno miednicy.

- Alicja Pyla, fizjoterapeutka uroginekologiczna

Szczerym i niezwykle wyrazistym przykładem reakcji tłoczni brzusznej jest kichanie. Wywołuje ono nagłą zmianę ciśnienia śródbrzusznego. Gdy dno miednicy nie pracuje prawidłowo, nie jest w stanie przyjąć tego ciśnienia, co u niektórych kobiet prowadzi do wysiłkowego nietrzymania moczu. Ekspertka Radia Tczew podaje prosty sposób na uniknięcie tego problemu:

Prosimy pacjentki, żeby w momencie kichania nie zatykały nosa i nie zatrzymywały ciśnienia w środku ciała, tylko 'wypluły' je na zewnątrz – najlepiej odwracając głowę w bok, np. w łokieć. Kiedy odwrócimy głowę w bok, przednia taśma naszego ciała nie zegnie się w pół. Im mniej zegniemy się w pół, tym większa przestrzeń pozostaje w jamie brzucha i mniej obciążamy dno miednicy.

- Alicja Pyla, fizjoterapeutka uroginekologiczna

Fizjoterapeutka zwróciła również uwagę na inne powszechne błędy dnia codziennego:

• Wstawanie z łóżka: Zamiast podnosić się z pozycji leżącej na plecmath poprzez proste zgięcie tułowia (co mocno obciąża kręgosłup i zwiększa presję na dno miednicy), należy najpierw przekręcić się na bok, a następnie odepchnąć rękami od materaca.
• Podnoszenie przedmiotów z podłogi: Przedmioty należy podnosić na ugiętych kolanach, z wyprostowanymi plecami i koniecznie na wydechu. Wstrzymywanie oddechu powoduje niebezpieczny wzrost ciśnienia w brzuchu.
• Płytki oddech i siedzący tryb życia: Garbienie się przed komputerem czy telefonem ogranicza ruchomość klatki piersiowej i skraca przestrzeń oddechową, co rzutuje na postawę oraz mięśnie miednicy.

 Pułapki ciasnych ubrań i zbyt intensywnych treningów po czterdziestce

Ciekawym wątkiem poruszonym w audycji była kwestia doboru garderoby oraz aktywności fizycznej. Wiele kobiet po porodzie stara się jak najszybciej powrócić do noszenia dopasowanych ubrań sprzed ciąży. Tymczasem bardzo ciasne jeansy czy legginsy z wysokim stanem działają jak gorset – wywierają ucisk na jelita, wzmagają ciśnienie śródbrzuszne i utrudniają prawidłowe funkcjonowanie tłoczni brzusznej.

Równie ostrożnie należy podchodzić do aktywności fizycznej. Choć ruch jest niezbędny dla zdrowia kości i stawów (zwłaszcza w ramach profilaktyki osteopenii u kobiet po 40. roku życia), nieprzemyślany i zbyt intensywny trening może przynieść opłakane skutki.

Widzimy taki schemat: kiedy pacjentki dobiegają do czterdziestki, pojawia się impuls do zmian w życiu i rzucają się w wir intensywnych ćwiczeń. Przesadzają z treningiem, nie dobierają odpowiednio ćwiczeń i znowu przeciążają tłocznię brzuszną. W efekcie pojawia się nietrzymanie moczu i panie są zdruzgotane, bo chciały dobrze, a wyszło jeszcze gorzej.

- Alicja Pyla, fizjoterapeutka uroginekologiczna

 

Przed rozpoczęciem intensywnych treningów warto odbyć przynajmniej jedną konsultację z fizjoterapeutą uroginekologicznym oraz trenerem personalnym, aby nauczyć się prawidłowej techniki i bezpiecznej pracy z dnem miednicy.

 Jak wygląda wizyta u fizjoterapeuty uroginekologicznego? 

Dla wielu kobiet największą przeszkodą w podjęciu terapii pozostaje obawa przed wstydem lub ewentualnym bólem podczas badania. Alicja Pyla uspokaja, że priorytetem każdego profesjonalnego gabinetu jest pełne bezpieczeństwo i komfort pacjentki.

Chciałabym, żeby panie wiedziały, że z wiekiem pewne zmiany zachodzą naturalnie i nie są w swoich dolegliwościach osamotnione. Bardzo zależy mi na tym, aby na spotkaniu czuły się zaopiekowane i bezpieczne. Jeżeli pacjentka nie jest gotowa na badanie, nie musimy go robić na pierwszej wizycie. Z reguły po spokojnej rozmowie panie czują się gotowe i po wszystkim mówią: 'Nie było tak źle'.

- Alicja Pyla, fizjoterapeutka uroginekologiczna

Rozmowa z Alicją Pylą odbyła się w ramach cyklicznej „Audycji o zdrowiu”, która pojawia się na antenie Radia Tczew co dwa tygodnie. Program prowadzi redaktor Aleksandra Hotowy. Słuchajcie nas na antenie oraz śledźcie nasz portal, gdzie regularnie publikujemy podsumowania najważniejszych tematów zdrowotnych!