Szczelniejsze Czyste Powietrze. Kontrole mają ograniczyć nadużycia

Rząd planuje istotne zmiany w funkcjonowaniu programu Czyste Powietrze. Nowelizacja przepisów, przygotowana przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska, ma uszczelnić system przyznawania dofinansowań i ograniczyć nadużycia związane z deklarowaniem liczby członków gospodarstwa domowego.

Urzędnicy będą mogli korzystać z rejestru PESEL

Kluczową zmianą będzie rozszerzenie dostępu urzędników do danych, które pozwolą dokładniej weryfikować sytuację wnioskodawców. Obecnie gminy opierają się głównie na zaświadczeniach wydawanych przez ośrodki pomocy społecznej, które mają dostęp do danych z ZUS czy KRUS, ale nie dysponują pełnym obrazem gospodarstwa domowego.

Projekt zmian w przepisach zakłada, że urzędnicy będą mogli korzystać m.in. z rejestru PESEL, ewidencji ludności oraz deklaracji dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Te ostatnie zawierają informacje o liczbie osób faktycznie zamieszkujących dany adres i ponoszących opłaty za śmieci.

Jak wskazano w uzasadnieniu projektu, obecnie brakuje podstaw prawnych do pozyskiwania takich danych, co utrudnia rzetelną ocenę wniosków. W praktyce oznacza to, że system może być podatny na manipulacje – np. zaniżanie liczby domowników w celu uzyskania wyższego poziomu dofinansowania.

Tylko w przypadkach budzących wątpliwości

Nowe przepisy przewidują także możliwość przeprowadzania tzw. wywiadu środowiskowego. W sytuacji rozbieżności danych lub wątpliwości co do przedstawionych dokumentów wójt, burmistrz lub prezydent miasta będzie mógł zlecić bezpośrednie sprawdzenie sytuacji w miejscu zamieszkania wnioskodawcy.

Resort klimatu podkreśla, że nowe narzędzia będą stosowane przede wszystkim w przypadkach budzących wątpliwości, gdy inne metody weryfikacji okażą się niewystarczające.

Zmiany mają na celu nie tylko ograniczenie nadużyć, ale także bardziej sprawiedliwy podział środków publicznych. 

Zgodnie z zapowiedziami, projekt nowelizacji ma trafić pod obrady rządu w drugim kwartale 2026 roku. Jeśli zostanie przyjęty, nowe zasady mogą wejść w życie jeszcze w tym roku.

Program Czyste Powietrze 

To pierwszy ogólnopolski program dopłat do wymiany starych pieców grzewczych, tzw. kopciuchów, na bardziej ekologiczne oraz docieplenia budynków. Jego celem od początku była walka ze smogiem.

Projekt ruszył w 2018 roku i dziś jest największym antysmogowym programem w Polsce.