GUS zbada warunki życia Polaków [ROZMOWA]

Główny Urząd Statystyczny realizuje w tym roku "Europejskie Badanie Warunków Życia Ludności" (EU-SILC) od 20 kwietnia do 30 czerwca. Przedsięwzięcie obejmuje wszystkie kraje członkowskie Unii Europejskiej od 2005 roku. GUS zbiera informacje o warunkach mieszkaniowych, dochodach, zdrowiu oraz aktywności zawodowej Polaków. Instytucja chce wiedzieć, jakie są warunki życia gospodarstw domowych, jaka jest ich kondycja ekonomiczna czy poziom życia. GUS stworzy również wskaźnik zagrożenia ubóstwem oraz wykluczenia społecznego.

Żeby to wszystko zmierzyć, zbadać, sprawdzić porównać - musimy takie badania zrealizować. Robimy je cyklicznie. W związku z tym możemy patrzeć, jak sytuacja zmienia się w czasie [...] Organizowane są nie tylko w Polsce, ale we wszystkich krajach unijnych. Możemy zatem porównywać się również z innymi państwami, więc mamy pełen obraz, a jeżeli mamy taki obraz, to możemy się zastanawiać, jak powinna wyglądać polityka społeczna, co należy w niej zmienić, jakie decyzje trzeba podejmować, jakie efekty przyniosły poprzednie decyzje. 

- mówił w rozmowie z nami Krzysztof Jedlak, rzecznik prasowy prezesa GUS

Obecna edycja została dodatkowo rozszerzona o dwa szczegółowe moduły badawcze

• Warunki mieszkaniowe: ankieterzy zbierają dane o systemach ogrzewania, źródłach energii i kosztach utrzymania lokali

• Zamożność i zadłużenie: respondenci przekazują informacje o konsumpcji oraz poziomie zadłużenia gospodarstw

Ostatnie badanie skupiło się na innych obszarach. Były to moduły "Ocena zaspokojenia potrzeb dzieci w aspektach: ekonomicznym, społecznym i zdrowotnym" oraz "Dostęp do usług".

Kto przekaże informacje?

Ankieterzy statystyczni kontaktują się z wylosowanymi gospodarstwami domowymi. W 2026 roku badanie obejmie około 20 tysięcy adresów w Polsce (podobnie jak przed 12 miesiącami). Wywiady odbywają się bezpośrednio, telefonicznie lub przez samospis internetowy. Udział w pojedynczym wywiadzie zajmuje średnio kilkadziesiąt minut. W danym gospodarstwie wypełniane będą ankiety całościowe oraz indywidualne.

Są tam szczegółowe pytania odnoszące się do wspomnianych przeze mnie kwestii, czyli do zdrowia, do wykształcenia, do aktywności zawodowej, ekonomicznej, do dochodów, zamożności gospodarstwa domowego. Ankieter krok po kroku te kwestionariusze z pomocą oczywiście naszych respondentów wypełnia. Po to, że żeby po przetworzeniu tych informacji móc sobie odpowiedzieć na przykładowe pytania: ile wynosi nasz ekwiwalentny dochód do dyspozycji w gospodarstwie domowym na osobę i czy w Polsce jest on niższy, czy też wyższy w porównaniu z innymi krajami.

- wyjaśnia rzecznik GUS-u

Inną kategorią są badanie panelowe. Wybrane gospodarstwa przekazują informacje przez cztery kolejne lata. Jak tłumaczy Krzysztof Jednak, przypadki odmowy wzięcia udziału w akcji są marginalne. Głównie dzięki świadomości społeczeństwa na temat wagi i rangi badania.

My też mamy listę rezerwową. Wtedy po prostu odzywamy się do gospodarstw domowych z tej listy, więc ta próbka, ta pula badanych jest zawsze na odpowiednim poziomie i zawsze ma reprezentatywny charakter.

Bezpieczeństwo danych

Wszystkie informacje jednostkowe zbierane przez GUS podlegają tajemnicy statystycznej. Instytucja przetwarza dane zgodnie z przepisami RODO. 

Dostęp do tych danych ma garstka ekspertów, specjalistów tylko na potrzeby zbiorczych opracowań. Nas te dane interesują tylko po to, żeby uzyskać zbiorczy obraz całości, żeby wiedzieć, jak to wygląda w gospodarstwach domowych, a zatem nasi respondenci mogą się czuć zupełnie bezpiecznie i komfortowo.

- zapewnia Jedlak

Tożsamość ankietera można zweryfikować na stronie internetowej badania-ankietowe.stat.gov.pl lub pod numerem infolinii 22 279 99 99. 

Kiedy wyniki?

Uporządkowanie wszystkich zebranych odpowiedzi zajmie Głównemu Urzędowi Statystycznemu kilka miesięcy. W zeszłym roku dane zostały opublikowane w grudniu. Według Krzysztofa Jedlaka obecny proces będzie wyglądać podobnie. Każdy chętny będzie mógł zobaczyć owoce pracy organu rządowego w publikacji wydanej w formie papierowej oraz online. Na wydawnictwo składać się będzie część analityczna, a także tabelaryczna - obie mogliśmy przejrzeć w ostatnim dokumencie "Dochody i warunki życia ludności Polski - raport z badania EU-SILC 2024".

Poniżej pełna rozmowa z rzecznikiem prasowym prezesa GUS Krzysztofem Jedlakiem:

 

Więcej o badaniu można przeczytać na stronie Głównego Urzędu Statystycznego.