Przerobili symbol Hołodomoru na plakat o Wołyniu

Na profilu posłanki PiS Anny Dąbrowskiej-Banaszek pojawiło się zaproszenie na spotkanie „W kręgu pamięci Rzezi Wołyńskiej”, zaplanowane na 10 lipca w Chełmie. Burzę wywołała jednak nie sama zapowiedź wydarzenia, ale grafika użyta na plakacie.

Dziewczynka z kijowskiego memoriału

Na plakacie widnieje wychudzona dziewczynka z warkoczami, która trzyma niebieskie kwiaty. To zmieniony wizerunek rzeźby „Gorzka pamięć dzieciństwa”, stojącej przed Narodowym Muzeum Hołodomoru-Ludobójstwa w Kijowie.

W oryginale dziewczynka trzyma pięć kłosów zboża. Symbolizują one stalinowskie „prawo pięciu kłosów”, na podstawie którego karano nawet za zebranie niewielkiej ilości ziarna z kołchozowego pola. Na chełmskim plakacie kłosy zastąpiono kwiatami lnu, mającymi nawiązywać do rzezi wołyńskiej.

Posłanka odpowiada, autor broni decyzji

Pod wpisem posłanki pojawiły się komentarze zarzucające autorom manipulację i brak szacunku wobec ofiar Wielkiego Głodu.

Anna Dąbrowska-Banaszek wyjaśniała, że plakat przygotowało Stowarzyszenie Kresy – Pamięć i Przyszłość, a grafika powstała na podstawie własnoręcznie wykonanego zdjęcia i nie została wygenerowana przez sztuczną inteligencję. Nie zaprzeczyła jednak, że wykorzystana postać pochodzi z kijowskiego pomnika.

Prezes stowarzyszenia i autor plakatu Krzysztof Krzywiński oświadczył, że umieścił dziewczynkę świadomie. Zapowiedział też, że spór wokół grafiki zostanie omówiony podczas spotkania.

Muzeum: takich symboli nie wolno reinterpretować

6 lipca Narodowe Muzeum Hołodomoru-Ludobójstwa opublikowało oświadczenie dotyczące wykorzystywania pomników poświęconych ofiarom Wielkiego Głodu. Nie wskazało wprost chełmskiego plakatu, jego autora ani posłanki, ale podkreśliło, że modyfikowanie i reinterpretowanie takich symboli w sposób zmieniający ich znaczenie jest niedopuszczalne.

Muzeum zaapelowało do polityków, organizacji i mediów, żeby nie wykorzystywali pomników ofiar Hołodomoru w kontekstach niezwiązanych z upamiętnianiem tej zbrodni. 

Plakat nadal jednak promuje wydarzenie i nie został wycofany.

Hołodomor, czyli wielki głód na Ukrainie 

Hołodomor, dosłownie „zamorzenie głodem”, to – jak podaje serwis Dzieje.pl –  sztucznie wywołana przez komunistyczne władze ZSRR klęska głodu w latach 1932-1933, która doprowadziła do śmierci od kilku do nawet kilkunastu milionów Ukraińców. Była to zbrodnia zaplanowana przez reżim Józefa Stalina, której celem było złamanie oporu ukraińskich chłopów wobec przymusowej kolektywizacji oraz wyniszczenie narodu ukraińskiego. 

Reżim sowiecki skonfiskował Ukraińcom nie tylko całe wyprodukowane zboże, ale także zapasy żywności i ziarno przeznaczone na siew. Wprowadzono surowe represje, w tym tzw. prawo pięciu kłosów, zgodnie z którym za zebranie z pola minimalnej ilości kukurydzy lub zboża groziła kara śmierci lub wieloletniego więzienia.