Rozwód z dziećmi i wspólnym majątkiem – o czym rozstrzyga sąd w wyroku?

Rozwód nie zawsze oznacza wyłącznie formalne zakończenie małżeństwa. Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, wspólnie zajmują mieszkanie albo pozostają w sporze dotyczącym kwestii finansowych, zakres postępowania może być znacznie szerszy. O czym sąd musi rozstrzygnąć w wyroku rozwodowym, a które kwestie najczęściej wymagają osobnego postępowania?

Rozwód to nie tylko rozwiązanie małżeństwa

Podstawowym zadaniem sądu jest ustalenie, czy pomiędzy małżonkami nastąpił zupełny i trwały rozkład pożycia oraz czy nie zachodzą przeszkody do orzeczenia rozwodu.

W praktyce wyrok rozwodowy może jednak regulować znacznie więcej kwestii. Szczególnie dotyczy to małżeństw posiadających wspólne małoletnie dzieci.

Dlatego przed rozpoczęciem postępowania rozwodowego warto ustalić nie tylko stanowisko dotyczące winy za rozkład pożycia, ale również sposób uregulowania sytuacji dzieci, alimentów i dalszego korzystania ze wspólnego mieszkania.

Władza rodzicielska po rozwodzie

Jeżeli małżonkowie mają wspólne małoletnie dzieci, sąd musi rozstrzygnąć o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej po rozwodzie.

Może pozostawić ją obojgu rodzicom, ale w zależności od okoliczności możliwe jest także ograniczenie władzy jednego z nich. Każdorazowo najważniejszym kryterium powinno być dobro dziecka.

Znaczenie ma między innymi to, jak opieka wyglądała przed rozwodem, kto zajmował się codziennymi sprawami dziecka, jego edukacją, leczeniem i zajęciami dodatkowymi oraz czy rodzice są w stanie współpracować przy podejmowaniu istotnych decyzji.

Rodzice mogą również przedstawić sądowi porozumienie dotyczące sposobu wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywania kontaktów z dzieckiem.

Kontakty z dzieckiem

W wyroku rozwodowym może zostać również określony sposób kontaktów dziecka z rodzicem, z którym nie będzie ono na co dzień mieszkało.

Harmonogram kontaktów może obejmować nie tylko zwykłe weekendy, ale również:

• spotkania w tygodniu,
• noclegi,
• święta,
• ferie zimowe,
• wakacje,
• urodziny dziecka,
• kontakty telefoniczne i za pomocą komunikatorów.

W przypadku konfliktu rodziców szczególnego znaczenia nabiera precyzyjne wskazanie godzin odbioru i odwiezienia dziecka oraz sposobu dzielenia okresów świątecznych i wakacyjnych.

Jeżeli jednak rodzice są zgodni i wspólnie tego oczekują, sąd może pozostawić kwestie kontaktów bez szczegółowego regulowania.

Alimenty na wspólne dzieci

Wyrok rozwodowy określa również, w jakiej wysokości rodzice powinni ponosić koszty utrzymania i wychowania wspólnych małoletnich dzieci.

Przy ustalaniu świadczeń alimentacyjnych na dziecko znaczenie mają przede wszystkim jego usprawiedliwione potrzeby oraz możliwości zarobkowe i majątkowe rodziców.

Pod uwagę mogą być brane między innymi koszty:

• wyżywienia,
• mieszkania,
• odzieży i obuwia,
• szkoły lub przedszkola,
• zajęć dodatkowych,
• leczenia i leków,
• transportu,
• wypoczynku.

Znaczenie mają także osobiste starania rodziców o wychowanie i utrzymanie dziecka. Rodzic, który na co dzień sprawuje opiekę, realizuje w ten sposób część swojego obowiązku alimentacyjnego.

Co ze wspólnym mieszkaniem?

Jeżeli po rozwodzie byli małżonkowie nadal mają wspólnie zajmować mieszkanie, sąd może określić sposób korzystania z niego przez czas dalszego wspólnego zamieszkiwania.

Nie jest to jednak to samo co podział własności mieszkania.

W wyjątkowych sytuacjach, gdy jeden z małżonków swoim rażąco nagannym zachowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie, możliwe jest także żądanie jego eksmisji.

Na zgodny wniosek stron sąd może w określonych przypadkach rozstrzygnąć także o podziale wspólnego mieszkania albo przyznaniu go jednemu z małżonków, jeżeli drugie zgadza się je opuścić.

Czy sąd rozwodowy podzieli cały majątek?

Może, ale nie jest to obowiązkowy element każdego rozwodu.

Na wniosek jednego z małżonków sąd może dokonać podziału majątku wspólnego już w wyroku rozwodowym, jeżeli nie spowoduje to nadmiernej zwłoki w postępowaniu.

Jeżeli jednak strony spierają się o wartość nieruchomości, skład majątku, nakłady, rozliczenia między małżonkami albo nierówne udziały, przeprowadzenie pełnego podziału może znacząco skomplikować sprawę.

Dlatego w praktyce rozliczenia majątkowe często są prowadzone dopiero po zakończeniu rozwodu, w odrębnym postępowaniu.

Co ze wspólnym kredytem hipotecznym?

Sam rozwód nie powoduje, że jeden z byłych małżonków przestaje być stroną umowy kredytowej.

Jeżeli oboje zaciągnęli kredyt hipoteczny, wobec banku nadal pozostają kredytobiorcami na zasadach wynikających z zawartej umowy.

Nawet jeżeli w ramach późniejszego podziału majątku nieruchomość przypadnie tylko jednemu z byłych małżonków, nie oznacza to automatycznego zwolnienia drugiego z odpowiedzialności wobec banku.

Własność mieszkania i odpowiedzialność za kredyt to zatem dwa odrębne zagadnienia.

Alimenty dla byłego małżonka

W określonych przypadkach jeden z małżonków może domagać się alimentów również na swoją rzecz.

Zakres takiego obowiązku zależy między innymi od tego, czy sąd orzekał o winie za rozkład pożycia i jakie było końcowe rozstrzygnięcie w tym zakresie.

Dlatego decyzja, czy domagać się rozwodu z orzekaniem o winie, może mieć konsekwencje wykraczające poza samo wskazanie osoby odpowiedzialnej za rozpad związku.

Co warto ustalić jeszcze przed złożeniem pozwu?

Przed rozpoczęciem sprawy warto możliwie dokładnie określić, czego oczekuje się od sądu.

Jeżeli małżonkowie mają dzieci, należy przemyśleć przede wszystkim:

• sposób wykonywania władzy rodzicielskiej,
• miejsce pobytu dzieci,
• kontakty,
• wysokość alimentów,
• sposób ponoszenia większych wydatków związanych z dziećmi.

Warto również ustalić, czy istnieje szansa na porozumienie w kwestiach majątkowych, czy też spór dotyczący mieszkania, kredytu i pozostałych składników majątku będzie wymagał osobnego postępowania.

Jeżeli rozwód obejmuje jednocześnie kilka spornych obszarów, pomoc adwokata rodzinnego w Gdańsku może ułatwić ocenę, które żądania powinny zostać rozpoznane już w sprawie rozwodowej, a które lepiej pozostawić do odrębnego postępowania.

Dobre przygotowanie stanowiska na początku pozwala uporządkować najważniejsze kwestie dotyczące całej rodziny i ograniczyć ryzyko, że kolejne spory pojawią się dopiero w toku procesu.