Pieniądze po zmarłych nie przepadają w ZUS. Jak odzyskać środki z subkonta i OFE?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych przypomina, że oszczędności te podlegają podziałowi i wypłacie dla najbliższych. Co niezwykle ważne dla mieszkańców Pomorza, prawo do złożenia wniosku nie ulega przedawnieniu i nie jest ograniczone w czasie, dzięki czemu o wypłatę funduszy można ubiegać się nawet po kilkunastu latach od śmierci bliskiej osoby.

Pieniądze z subkonta w ZUS i OFE po śmierci ubezpieczonego nie przepadają. Zgromadzone tam środki podlegają podziałowi i wypłacie dla małżonka lub osób wskazanych przez zmarłego, a o ich zwrot można się ubiegać nawet kilkanaście lat po śmierci bliskiego.

- Krzysztof Cieszyński, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie pomorskim

Czym jest subkonto i kto je posiada?

Subkonto to wyodrębniona część indywidualnego konta emerytalnego w ZUS, na której zapisywana jest część składki emerytalnej. W przeciwieństwie do podstawowego konta ZUS, środki z subkonta w pełni podlegają dziedziczeniu.

To, czy zmarły posiadał subkonto, zależy przede wszystkim od jego roku urodzenia:

• Osoby urodzone przed 1 stycznia 1949 r. nie mogły przystąpić do OFE i nie posiadają subkonta w ZUS.
• Osoby urodzone w latach 1949–1968 posiadają subkonto tylko wtedy, gdy należały do OFE.
• Osoby urodzone po 1968 r. mają utworzone subkonto automatycznie, niezależnie od członkostwa w funduszu.

Obecnie przystąpienie do OFE jest dobrowolne, a nowy pracownik ma 4 miesiące na podjęcie decyzji od rozpoczęcia pierwszej pracy. Jeśli nie wybierze OFE, całe 7,3 proc. podstawy wymiaru składki trafia na subkonto w ZUS. W przypadku wyboru OFE składka ulega podziałowi: 4,38 proc. wędruje na subkonto w ZUS, a 2,92 proc. do funduszu.

Kto i ile odbierze? Zasady podziału środków

Środki z subkonta oraz OFE są dzielone po śmierci ubezpieczonego, ale również w przypadku rozwodu, unieważnienia małżeństwa czy ustania wspólności majątkowej.

Po śmierci ubezpieczonego połowę środków otrzymuje współmałżonek w ramach wypłaty transferowej (o ile w chwili śmierci istniała małżeńska wspólność majątkowa; ZUS nie wypłaca tej części w gotówce). Pozostała część funduszy – lub całość, jeśli zmarły był samotny – trafia do osób wyznaczonych przez ubezpieczonego za życia. Uprawnioną osobą może być nie tylko członek rodziny, ale każda osoba fizyczna, np. przyjaciel. Jeśli zmarły nie wyznaczył nielicznych uposażonych na formularzu UWU lub nie złożył dyspozycji, niewypłacone fundusze wchodzą w skład masy spadkowej.

Osoba, która ma subkonto, może zdecydować, kto po jej śmierci otrzyma zgromadzone środki. Wystarczy złożyć odpowiednią dyspozycję, którą można później w każdej chwili zmienić. Warto to zrobić, gdyż w przeciwnym razie pieniądze z subkonta wejdą w skład spadku.

- Krzysztof Cieszyński, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie pomorskim

Kiedy dziedziczenie nie przysługuje? Wyjątek „wypłaty gwarantowanej”

Dziedziczenie środków nie przysługuje po osobie, która skorzystała z wcześniejszej emerytury wymagającej przekazania pieniędzy do budżetu państwa. Ponadto, gdy zmarły ukończył 65 lat i miał przyznaną emeryturę docelową, środki z subkonta co do zasady nie podlegają już dziedziczeniu.

Od tej reguły istnieje jednak kluczowy wyjątek, o którym przypomina pomorski rzecznik ZUS:

Jeśli emeryt zmarł przed upływem 3 lat od miesiąca, od którego po raz pierwszy wypłacono mu emeryturę docelową, osoby uprawnione mogą otrzymać tzw. wypłatę gwarantowaną. Po upływie tego okresu wypłata już nie przysługuje.

 - Krzysztof Cieszyński, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie pomorskim

Wypłata gwarantowana to jednorazowe świadczenie pieniężne wypłacane osobie uposażonej, współmałżonkowi lub spadkobiercom, jeśli śmierć nastąpiła w ciągu 36 miesięcy od wypłaty pierwszej emerytury docelowej.

Jak odzyskać pieniądze? Nie płać pośrednikom!

ZUS apeluje do mieszkańców, aby nie korzystali z usług płatnych firm pośredniczących ani kancelarii odszkodowawczych. 

Aby otrzymać wypłatę środków z subkonta w ZUS, nie trzeba korzystać z usług pośredników. Wystarczy złożyć wniosek USS. Można to zrobić osobiście w placówce ZUS, przesłać go pocztą lub złożyć elektronicznie przez portal eZUS.

- Krzysztof Cieszyński, regionalny rzecznik prasowy ZUS w województwie pomorskim

Sam proces zależy od tego, gdzie zmarły posiadał oszczędności:

• Tylko subkonto w ZUS (brak OFE): Wniosek składa się bezpośrednio w ZUS na formularzu USS. Jeśli zmarły wcześniej wyznaczył uprawnionych, ZUS sam poinformuje ich o możliwości wypłaty.
• Subkonto w ZUS oraz OFE: Procedurę należy rozpocząć od złożenia wniosku we właściwym funduszu emerytalnym (OFE). Dopiero po dokonaniu podziału OFE powiadamia ZUS, który następnie automatycznie dzieli środki na subkoncie.

Wzory formularzy dostępne są na stronie zus.pl, a wniosek można złożyć w dowolnym momencie, ponieważ prawo do wypłaty nie ulega przedawnieniu.