Chwilówki, przemyt, nielegalny hazard. KASa pod lupą #2 [ROZMOWA]

Polscy celnicy często spotykają się ze swoimi odpowiednikami z innych krajów. Międzynarodowa współpraca zwiększa skuteczność Służby Celno-Skarbowej, dla której walka z przemytem jest jednym z najbardziej wymagających obowiązków. Innym, zwłaszcza z punktu widzenia mieszkańców średnich miejscowości, ważnym zadaniem, jest zwalczanie nielegalnego hazardu. Salony gier można spotkać m.in. w wielu punktach Tczewa. Czy KAS jest w stanie skutecznie im przeciwdziałać? Na to i inne pytania odpowiada komisarz Mirosław Całus - ekspert Pomorskiego Urzędu Celno-Skarbowego w Gdyni. 

Dane jednego, pieniądze dla drugiego

Pierwsza część rozmowy z komisarzem dotyczyła m.in. kryptowalut, podatków i tropienia oszustów finansowych.  Druga rozpoczęła się od tematu chwilówek. Częstym zjawiskiem jest zaciąganie zobowiązań finansowych na dane niczego nieświadomych osób, np. bezdomnych. Mimo wielkich kwot, naginający przepisy wiedzą, jak się odpowiednio maskować. 

Z naszych obserwacji wynika, że ci, którzy to robią z tego swój dochód, z tego się utrzymują, pilnują, żeby należne podatki były opłacone. Dbają o to, żeby nie rzucać się w oczy, nie dać pretekstu do kontroli.

Mirosław Całus

A jak są sprawdzani podejrzani o organizowanie tego typu oszustw? Kluczem mogą być omawiane w poprzedniej części kryptowaluty.

Jeżeli jest to firma i wykracza poza dozwolone prawem działalności, to - a propos kryptowalut - mamy pewien wachlarz możliwości. Firmy muszą zgłaszać, że obracają kryptowalutami. Po pierwsze sprawdzamy, czy było zgłoszenie. Po drugie, jeżeli było zgłoszenie, to bardziej przyglądamy się tym kryptowalutom, czy one wszystkie były dobrze rozliczone, czy podatki były od tego zapłacone. Ta kontrola taka merytoryczna, finansowa, jak najbardziej jest. 

Mirosław Całus

Salony gier. Organizatorzy pozostają nieuchwytni?

Plagą wielu polskich miast są nielegalne salony gier. Również na Pomorzu, w miastach takich jak Tczew, Malbork czy Kwidzyn, problem ten jest widoczny. Nielegalny hazard, niosący ze sobą wiele negatywnych skutków społecznych, pojawia się w punktach organizowanych w przeróżnych miejscach. Czasami w centrum, a czasami na obrzeżach miast. Mieszkańcy skarżą się, że w ich pobliżu bywa niespokojnie - pojawiają się sugestie, że w lokalach z automatami do gier odbywa się handel narkotykami. Czy tego rodzaju plotki znajdują potwierdzenie w relacjach funkcjonariuszy?

Tak, oczywiście. Jest to jest też chyba powód, dla którego się organizuje takie punkty, bo to jest szersza działalność. Tam się stykamy z różnymi przestępstwami. To często jest i handel papierosami, często nielegalnymi, które nie mają znaków akcyzy, jak i handel niedozwolonymi substancjami psychoaktywnymi.

Mirosław Całus

Zdziwienie budzi fakt, że mimo przeróżnych interwencji policji czy Służby Celno-Skarbowej, nielegalne salony gier potrafią błyskawicznie wznawiać swoją działalność. Dlaczego?

To są oczywiście całe organizacje, cały przemysł. Ci ludzie są w stanie pogodzić się z kosztami. Jak my taki lokal zamkniemy i zabierzemy im te narzędzia przestępstwa to ich stać na to, żeby na drugi dzień znowu wyposażyć taki lokal od początku. Wstawiają nowe automaty, wstawiają nową infrastrukturę, bo i tak na nią zarobią w ciągu tygodnia albo dwóch w dobrym miejscu. My nie jesteśmy w stanie tego wszystkiego wyłączyć. 

Mirosław Całus

Choć walka z tego typu procederem jest ciężka, służby nie są całkowicie bezradne. 

Były takie większe akcje, gdy o pomoc poprosiliśmy policję, straż pożarną. Jednego dnia zdołaliśmy zamknąć nawet 65 nielegalnych punktów. 

Mirosław Całus

Kary dla organizatorów hazardowych przybytków nie są zbyt surowe. Rzadkością są też zatrzymania. W świetle polskiego prawa nielegalny hazard nie jest traktowany jak poważne przestępstwo. Proces udowadniania winy także jest skomplikowany. Zwłaszcza, że dostęp to monitoringu funkcjonującego przy lokalach bywa utrudniony. Często nagrania z kamer nie są zapisywane. Im mniej dowodów, tym mniejsze szanse na areszt.

W naszym kraju zatrzymanie człowieka jest bardzo wrażliwym tematem. Jest mnóstwo wymogów i my musimy je spełniać. Jest mnóstwo dokumentów, uzasadnień, zwłaszcza jeżeli zatrzymanie ma się przedłużyć. 

Mirosław Całus

Ciekawy aspekt to odpowiedzialność, jaka spoczywa na wynajmujących, którzy udostępniają swoje lokale pod nielegalny hazard. Czasami maszyny do gier znajdują się w kontenerze postawionym bez zezwolenia, czasami w pomieszczeniach będących częścią większego, legalnie stojącego budynku. Czy nieprzyjemności mogą spotkać właścicieli lokali, w których znajdują się np. maszyny bez zezwolenia?

Sytuacja się dość mocno zmienia. Tutaj bardzo widać tą ewolucję prawa, bo prawo to wymusza wzięcie odpowiedzialności. Dlatego modus operandi przestępców się zmienia. Nasze metody wykrywania też oczywiście idą naprzód. W przypadku kontenerów jest trudno, ale staramy się znaleźć zarządcę terenu, który płacił za prąd. Niuanse są różne.

Mirosław Całus

Przemytnicy kursują naokoło 

Celnicy w codziennej pracy mierzą się z przemytem. Towary, jakie przestępcy próbują wprowadzić na rynek są różne. Od papierosów, przez narkotyki po... drewnianą sklejkę objętą europejskimi sankcjami. Szczególnie ciekawy jest przemyt morski. Porty bywają określane oknami na świat, w obecnych realiach także na ten przestępczy. Czy nasze służby są przygotowane na masowe przerzuty? A może - przy odpowiednio dużej ilości towaru - nie da się na wszystko przygotować?

Trochę tak, tyle, że my z tego sobie zdajemy sprawę, że ilość jest potworna. Mamy specjalistyczne narzędzia, ciągle przeprowadzamy analizę ryzyka. Kontener, który - mocno upraszczając - idzie właśnie z Kolumbii, ale trzy razy zmienił trasę i idzie przez Polskę na Słowację, jest podejrzany. Zaczyna się analiza, no bo po co tędy? Dlaczego on akurat tak idzie? Współczesna technologia, która bierze pod uwagę mnóstwo czynników, jest dość skuteczna.

Mirosław Całus

W pracy celników bardzo ważna jest współpraca. Zwłaszcza międzynarodowa. Z racji wspólnego, unijnego obszaru celnego, Służba Celno-Skarbowa jest w stałym kontakcie ze swoimi zagranicznymi partnerami, np. w Niemczech.

Często uczestniczymy w szkoleniach razem z celnikami z innych krajów. Spotykamy się zarówno szkoleniowo czy na jakichś konferencjach, gdzie możemy się też wymienić informacjami.

Mirosław Całus

Zapraszamy do przesłuchania całej, drugiej części cyklu "KASa pod lupą".