Miliardy na myśliwce, a nie ma komu latać. Polsce brakuje pilotów F-16

Samoloty warte miliardy złotych, a za mało ludzi, którzy mogliby nimi latać. Polskie Siły Powietrzne mają obecnie 47 myśliwców F-16, ale według ustaleń „Rzeczpospolitej” liczba wyszkolonych pilotów tych maszyn wynosi zaledwie około 40. 

Tymczasem do odpowiedniej obsługi floty potrzebnych byłoby co najmniej 70 lotników. Problem może być coraz większy, ponieważ Polska kupuje kolejne samoloty bojowe, a wyszkolenie nowych pilotów trwa latami.

Dlaczego 47 samolotów potrzebuje 70 pilotów?

Jeden myśliwiec nie oznacza jednego pilota. Lotnicy muszą przechodzić regularne szkolenia, odpoczywać między misjami i utrzymywać odpowiednie uprawnienia. Część z nich pełni również funkcje instruktorów.

W planowaniu obsady samolotów bojowych przyjmuje się współczynnik co najmniej 1,5 pilota na maszynę. W przypadku polskiej floty F-16 oznacza to potrzebę posiadania przynajmniej 70 wyszkolonych osób.

Według dwóch niezależnych źródeł „Rzeczpospolitej” obecnie jest ich około 40. Ministerstwo Obrony Narodowej nie potwierdziło oficjalnie tej liczby. Resort informował wcześniej, że dane o pilotach i instruktorach F-16 mają charakter niejawny.

Sama liczba samolotów nie określa też, ile maszyn jest w danym momencie gotowych do lotu. Zależy to m.in. od przeglądów, napraw i dostępności personelu technicznego.

Wyszkolenie pilota trwa latami

Droga do kabiny F-16 jest długa. Kandydaci najpierw przechodzą szkolenie lotnicze, a następnie uczą się pilotażu samolotów odrzutowych, m.in. M-346 Master w Polsce lub T-38 w Stanach Zjednoczonych.

Dopiero ukończenie specjalistycznego kursu pozwala wykonywać misje na F-16. Kolejne etapy szkolenia są potrzebne do pełnienia dyżurów bojowych i uzyskania uprawnień instruktorskich.

Przygotowanie pilota F-16 na odpowiednim poziomie zajmuje około dwóch lat, nie licząc wcześniejszych etapów nauki.

Rozmówcy „Rzeczpospolitej” wskazują, że polski system szkolenia ma ograniczoną wydolność. W Dęblinie przygotowuje się rocznie zaledwie kilku pilotów samolotów odrzutowych. Część kandydatów rezygnuje w trakcie nauki, a przeszkodą bywają również wymagania zdrowotne i ograniczona liczba miejsc szkoleniowych w USA.

Piloci F-16 przesiadają się do F-35

Sytuację komplikuje wprowadzanie do polskiego lotnictwa kolejnych myśliwców F-35. Część doświadczonych pilotów F-16 przechodzi szkolenie na nowych maszynach.

Polska zamówiła 32 samoloty F-35 za 4,6 mld dolarów. Pierwsze osiem trafiło już do kraju, a kolejne mają być dostarczane w następnych latach.

O potrzebie uzupełniania kadry F-16 ostrzegano wcześniej. Już w 2022 roku ówczesny inspektor Sił Powietrznych gen. Ireneusz Nowak zwracał uwagę, że przechodzenie pilotów na F-35 będzie wymagało wyszkolenia ich następców.

Miliardy na modernizację samolotów

Polska zamierza również unowocześnić posiadane F-16 do standardu F-16V Viper. Kontrakt zawarty w 2025 roku ma wartość około 3,8 mld dolarów, czyli blisko 15 mld zł. Prace zaplanowano na lata 20282038.

W kolejnych latach armia będzie potrzebować także załóg dla 96 zamówionych śmigłowców AH-64E Apache. Każda maszyna wymaga dwóch pilotów, a wojsko planuje wyszkolić ponad 400 osób do tego programu.

Nowe zakupy i modernizacja samolotów zwiększają więc zapotrzebowanie nie tylko na sprzęt, lecz także na personel latający i techniczny. Na razie MON nie przedstawiło publicznie aktualnej liczby pilotów F-16 ani szczegółowego harmonogramu uzupełnienia ewentualnych braków.