Bezpłatne zwiedzanie wystawy. Czy Żuławy mogą spać spokojnie? [ROZMOWA]

W sobotę 21 marca mieszkańcy Tczewa będą mogli wziąć udział w bezpłatnym zwiedzaniu wystawy "Mieszkańcy Żuław mogą spać spokojnie. Regulacje delty Wisły na przełomie XIX i XX wieku". Oprowadzanie kuratorskie zaplanowano na dwa terminy: o godzinie 12:00 oraz 13:00. 

Wstęp dla wszystkich zainteresowanych jest bezpłatny. 

Ekspozycja dokumentuje proces przekształcania dorzecza Wisły przez inżynierów w XIX i XX wieku. Choć nie tylko. Chętni poznają zarys historyczny wcześniejszych prób ujarzmienia wody przez człowieka. Jak pisał Krzysztof Figiel na portalu histmag.org, pierwsze informacje dotyczące powodzi na Żuławach datuje się na 1328 rok. W średniowieczu mieszkający w tej krainie zakładali swoje domostwa na wzniesieniach. Mistrz krzyżacki Konrad von Jungingen na przełomie XIV i XV wieku ustalił tzw. "prawo wodne", które nakładało obowiązek utrzymania wałów i kanałów nawadniających. W późniejszych latach wiedza techniczna dotycząca budowania grobli, śluz oraz wiatraków pierwszych holenderskich osadników, a następnie mennonitów na stałe zmieniła krajobraz Żuław. 

Podejmowano różne działania regulacyjne, ale to były bardzo lokalne działania. Każdy chciał poprawić sobie warunki tu i teraz. W XIX wieku i w XX te działania były już bardziej kompleksowe. Na terenie delty Wisły pruscy czy niemieccy inżynierowie [...] walczyli żeby zapewnić bezpieczeństwo mieszkańców Żuław. zabezpieczyć. To [powodzie - przyp. red.] przynosiło bardzo wymierne straty nie tylko gospodarcze, ale także w dobytku i życiu ludzkim.

- wyjaśnia Gabriela Chrzanowiecka tczewskiego oddziału Narodowego Muzeum Morskiego

Zwiedzający znajdą na niej informacje o walce z powodziami zatorowymi czy budowie Przekopu Wisły z lat 1891-1895. Twórcy nie pominęli także współczesnego spojrzenia na bezpieczeństwo terenów delty.

Rzeka jest żywiołem. Nie możemy spoczywać na laurach, trzeba cały czas to obserwować. Mieszkając nad rzeką, nigdy nie wolno tracić z oczu kwestii bezpieczeństwa.

- mówiła Chrzanowiecka

Wśród prezentowanych obiektów znajdują się historyczne mapy pokazujące zmiany przebiegu wałów przeciwpowodziowych, najstarszy odnaleziony w Polsce kamień wysokiej wody, wyposażenie dawnej strażnicy wałowej, model lodołamacza i narzędzia do kruszenia lodu. 

Na wystawie sporo jest oryginałów, ale też sporo kopii. Mamy lupy, które pomogą powiększać drobne elementy map.

- dodaje nasza rozmówczyni

Eksponaty pochodzą ze zbiorów m.in. Muzeum Żuławskiego w Nowym Dworze Gdańskim, Miejskiej Biblioteki Publicznej w Tczewie, Muzeum Architektury Uniwersytetu Technicznego w Berlinie, Muzeum Archeologiczno - Historycznego w Elblągu, Biblioteki Gdańskiej Polskiej Akademii Nauk czy Wytwórni Filmów Dokumentalnych i Fabularnych.

Możliwość kończy się w sierpniu

To już trzecia wystawa z serii "Człowiek i rzeka". Sobotnie zwiedzanie z przewodnikiem jest darmowe, natomiast salę przy ul. 30-go stycznia 4 można zwiedzać nie tylko 21 marca (choć już nie bezpłatnie - cennik dostępny na tej stronie). "Mieszkańcy Żuław mogą spać spokojnie. Regulacje delty Wisły na przełomie XIX i XX wieku" będzie dostępna jako ekspozycja czasowa do 30 sierpnia. 

Poniżej rozmowa z Gabrielą Chrznowiecką z tczewskiego działu edukacji Narodowego Muzeum Morskiego w Gdańsku. Poruszyliśmy w niej kwestie pojawiających się na wystawie eksponatów czy historii regulacji delty Wisły: