W popkulturze i potocznym myśleniu zaburzenia odżywiania często sprowadzane są do uproszczonych schematów: anoreksja bywa postrzegana jako „kaprys nastolatek”, a bulimia wyłącznie jako domena osób wymiotujących. Rzeczywistość gabinetowa okazuje się jednak znacznie bardziej skomplikowana i mroczna.
Czym naprawdę są zaburzenia odżywiania?
Jak podkreśla na antenie Radia Tczew Dagmara Pietruszewska, psycholożka, pedagożka, certyfikowana psychoterapeutka poznawczo-behawioralna (CBT) oraz terapeutka schematów, najistotniejszym punktem wyjścia do zrozumienia tego problemu jest dostrzeżenie jego prawdziwej natury.
Zaburzenia odżywiania to bardzo ciężkie choroby, które nie tylko są chorobami ciała, ale głównie są to choroby głowy. Często wydaje się rodzinom osób wychodzących z choroby, że gdy przy anoreksji odzyskujemy masę ciała lub przy bulimii przestajemy kompensować, to znaczy, że wszystko jest już super i mamy zdrową osobę. Nic bardziej mylnego, to jest moment, w którym tak naprawdę dopiero wszystko zaczyna się dziać w głowie.
- Dagmara Pietruszewska, psychoterapeutka
Zaburzenia odżywiania pełnią u pacjentów szereg kluczowych funkcji, z których najważniejszą jest funkcja regulacji emocji. Głodowanie, napady objadania się czy zachowania kompensacyjne stają się narzędziem do zarządzania trudnym napięciem psychicznym, lękiem, a czasami jedynym znanym sposobem na zwrócenie uwagi bliskich w sytuacjach konfliktowych.
Kameleon zaburzeń odżywiania
Ekspertka Radia Tczew zwraca uwagę na zjawisko migracji zaburzeń. Nieleczona choroba rzadko pozostaje w jednej formie. Gdy pacjentowi chorującemu na anoreksję restrykcyjną odbiera się kontrolę nad głodem i nakazuje zwiększenie kaloryczności bez dania mu zamiennych mechanizmów radzenia sobie z emocjami, choroba szuka innego ujścia.
Często dochodzi wówczas do przejścia w typ przeczyszczający się lub klasyczną bulimię. Wymioty czy środki przeczyszczające stają się nowym sposobem na odzyskanie poczucia kontroli.
Orężem w walce z napięciem bywa również kompulsywne objadanie się. W przeciwieństwie do bulimii, nie występują tu zachowania kompensacyjne. Pacjent zmaga się z tzw. wilczym głodem, próbując zredukować przytłaczające napięcie psychiczne. Jak wskazuje terapeutka, w skrajnych przypadkach opisanych w literaturze i praktyce klinicznej, pacjenci w trakcie jednego napadu potrafią spożyć nawet do 30 000 kalorii.
Śmiertelność w nieleczonych zaburzeniach odżywiania jest zatrważająco wysoka. W przypadku anoreksji sięga ona nawet do 20%, a najczęstszą przyczyną zgonu jest ustanie pracy serca wynikające ze skrajnego wycieńczenia oraz śmierć samobójcza. Przy bulimii i kompulsywnym objadaniu się niebezpieczeństwo wiąże się m.in. z ryzykiem pęknięcia ścian żołądka oraz częstym współwystępowaniem ciężkiej depresji czy zaburzeń osobowości typu borderline.
Temat zaburzeń odżywiania jest niezwykle złożony i wymaga głębokiej wrażliwości. W powyższym tekście przedstawiamy najważniejsze wątki rozmowy, jednak pełen obraz oraz szczegółowe porady ekspertki znajdziesz w nagraniu audycji.
Poniżej znajduje się zapis rozmowy z Dagmarą Pietruszewską. Włącz nagranie, aby dowiedzieć się więcej o mechanizmach psychologicznych i sposobach wsparcia osób chorujących:
Zmieniający się profil pacjentów
Jednym z najbardziej niepokojących trendów obserwowanych przez psychoterapeutów jest obniżanie się wieku osób zapadających na anoreksję.
Jeszcze 20 lat temu średnia zachorowalność na anoreksję przypadała na 16.–17. rok życia. Obecnie w gabinecie widzę osoby 12- i 13-letnie, a moją najmłodszą pacjentką była 8-letnia dziewczynka.
-- Dagmara Pietruszewska, psychoterapeutka
Z drugiej strony rośnie grupa dojrzałych kobiet, w tym o sób po menopauzie, które zapadają na zaburzenia odżywiania pod przemożnym wpływem presji społecznej i wizerunkowej w mediach społecznościowych.
Wbrew powszechnym przekonaniom chorują również mężczyźni. Przy kompulsywnym objadaniu się mężczyźni stanowią aż 40% wszystkich pacjentów. Ekspertka zwraca także uwagę na zjawisko bigoreksji, zaburzenia dotykającego głównie dojrzewających chłopców i mężczyzn, polegającego na obsesyjnym uzależnieniu od przyrostu tkanki mięśniowej i ciągłego powiększania masy ciała.
Gdzie szukać źródeł problemu?
Przyczyny powstawania zaburzeń odżywiania są wieloczynnikowe. Terapeutka wskazuje, że rodzice często szukają winy wyłącznie w internecie, jednak rzeczywistość jest bardziej wielowymiarowa:
- Hejt i odrzucenie w grupie rówieśniczej w szkole.
- Trudności tożsamościowe, w tym wyzwania związane z neuroróżnorodnością (spektrum autyzmu, ADHD) czy brakiem akceptacji własnej płci i seksualności.
- Sytuacja w rodzinie, np. koncentracja uwagi na innym, ciężko chorym dziecku, co wywołuje podświadomą potrzebę zwrócenia na siebie uwagi poprzez własną chorobę.
- Trauma i doświadczenie molestowania seksualnego — dążenie do utraty kobiecych kształtów przy anoreksji lub do utraty atrakcyjności fizycznej przy kompulsywnym objadaniu się staje się nieświadomym pancerzem ochronnym.
Jak wygląda droga do zdrowia?
W przypadku dzieci i młodzieży kluczowym elementem terapii jest włączenie do procesu całego systemu rodzinnego. Terapeutka podkreśla, że pełni wówczas rolę „tłumacza z języka chorobowego na zdrowy” oraz „z nastoletniego na dorosły”, pomagając zagubionym rodzicom zrozumieć mechanizmy schorzenia.
Co ciekawe, w procesie leczenia wyjątkowo może pomóc... perfekcjonizm. Choć na co dzień bywa on czynnikiem napędzającym chorobę, u części tzw. karnych pacjentów dążenie do dokładnego wykonywania zaleceń terapeutycznych może stać się siłą napędową zdrowienia.
Kiedy konieczna jest hospitalizacja?
Dagmara Pietruszewska wyraźnie zakreśla granicę między terapią w gabinecie a koniecznością leczenia szpitalnego:
- Oddział somatyczny: Przy skrajnie niskiej masie ciała (BMI poniżej 15, w okolicach 3. centyla u nastolatków) praca psychoterapeutyczna jest niemożliwa. W pierwszej kolejności konieczne jest hospitalizowanie pacjenta, by odżywić mózg i przywrócić podstawowe funkcje życiowe.
- Oddział psychiatryczny: Jest niezbędny w sytuacjach braku woli leczenia, występowania silnych myśli samobójczych lub głębokiej epizodu depresyjnego.
Skuteczny proces terapeutyczny wymaga pracy zespołowej. Wokół pacjenta powinien powstać interdyscyplinarny zespół złożony z psychoterapeuty, doświadczonego dietetyka, lekarza psychiatry oraz kardiologa.
Każdy czwartek po godzinie 15:00 na antenie Radia Tczew to czas na poruszanie ważnych i trudnych tematów z zakresu psychologii i zdrowia. Zapraszamy do słuchania kolejnych audycji!

!["Gdy zabierasz kontrolę nad głodem, musisz dać coś w zamian" [ROZMOWA] "Gdy zabierasz kontrolę nad głodem, musisz dać coś w zamian" [ROZMOWA]](https://static2.radiotczew.pl/data/articles/xl-gdy-zabierasz-kontrole-nad-glodem-musisz-dac-cos-w-zamian-rozmowa-1795174924.jpg)

Napisz komentarz
Komentarze